Het Grote Antwerpse Studentenonderzoek

Projecten

🔊

Een onderzoek naar de uitdagingen en problemen van de Antwerpse student na corona

Het Grote Antwerpse Studentenonderzoek is een samenwerking tussen STAN en Universiteit Antwerpen met als doelstelling: weten wat er leeft bij de Antwerpse studenten en nagaan in hoeverre zij tevreden zijn over hun studie, studentenleven, campus en stad. In 2018 lag de focus op mobiliteit, veiligheid, vrije tijd, diversiteit en voeding. In 2023, de tweede editie, bestudeerden we de bredere leefwereld van Antwerpse studenten. Van les volgen en vrijetijdsbesteding in een post-covid tijdperk tot hun financiële zorgen en mentaal welzijn.

De resultaten toonden aan dat het studentenleven sinds Covid-19 heel wat veranderingen onderging. Niet alleen studenten, maar ook STAN en de hoger onderwijsinstellingen stonden toen voor enkele grote uitdagingen om studenten zo goed mogelijk te ondersteunen.

Wat?: Een onderzoek bij 3.024 Antwerpse studenten rond de thema’s: cost of living, mentaal welbevinden en de impact van Covid-19 op het studentenleven.
Door wie?: Dit onderzoek was een samenwerking tussen Universiteit Antwerpen en STAN. Het werk werd gerealiseerd door vijftien Erasmusstudenten onder begeleiding van Prof. Peter Van Aelst, dr. Jonas Wood en Hannes Lenaerts
Wanneer?: Academiejaar 2022-2023

Resultaten

Sociaal terughoudender

De Antwerpse studenten bleken meer sociaal terughoudend geworden. Hoewel Antwerpen als een fijne studentenstad werd beschouwd, gaf 1 op 3 studenten aan dat ze sinds de corona pandemie sociaal terughoudender zijn geworden, wat zich onder andere vertaalt in een veranderend studentenleven. Op een doordeweekse avond bleven ze liefst thuis op kot, alleen of met vrienden.

“Ik ben een beetje in die niet buitenkomen sfeer blijven hangen en kan er meer van genieten om thuis te zitten of avonden met familie en vrienden op een rustige manier door te brengen dan naar een club gaan.” (Vrouw, 19 jaar oud, student middelbaar tijdens Covid-19)

Globaal genomen was de Antwerpse student positief over de ruime keuze aan cafés (62%) en fuiven (54%), maar uitgaan in Antwerpen was duur, vooral voor wie geen lid was van een studentenvereniging (44%). Bovendien waren er te weinig studentikoze activiteiten overdag (24%). Veel studenten waren ook vragende partij voor meer non-alcoholische activiteiten, activiteiten op de buitencampus en activiteiten die vroeger starten zodat ze meer toegankelijk waren voor pendelstudenten. (Figuur rechts: Hoe ziet jouw favoriete avond in de week eruit?)

“Dingen die niet draaien rond drinken en fuiven, meer culturele dingen, die toch gewoon ontspannend zijn. Als studente die niet drinkt en niet graag uitgaat schiet er echt niks meer over van activiteiten om mensen tegen te komen.” (Vrouw, 23 jaar oud)

Daarnaast viel ook op dat Antwerpse studenten minder op de campus aanwezig waren en meer thuis onderwijs volgden. De manier van les volgen werd door de versnelde digitalisering tijdens de pandemie duurzaam veranderd. Door meer lesopnames waren studenten minder op de campus aanwezig en werd er minder in real-life afgesproken, wat weer een aanleiding was om niet naar de les te gaan, omdat je weinig medestudenten kent. Deze vicieuze cirkel bleek vooral voor de universiteitsstudenten, die minder les hadden in kleine groep, een gevaar.

Een duur studentenleven

Ten tweede, worstelden toen heel wat studenten ook met financiële problemen. Bijna alle Antwerpse studenten gaven aan dat het leven duurder is geworden ten opzichte van een half jaar daarvoor. Dat merkten ze vooral aan de stijgende prijzen van boodschappen (73%), de prijzen van de horeca bij het uitgaan (57%) en de stijgende prijzen van elektriciteit, water, gas en wifi (42%). De stijgende rekeningen en stijgende inflatie zorgden ervoor dat ook de sociale diensten van de onderwijsinstellingen een verhoogde vraag naar financiële hulp vaststelden.

Hoewel we leerden dat lesopnames tot meer sociale isolatie kunnen leiden, zorgen ze er ook wel voor dat iemand met een minderbegoede situatie toch een studentenjob kon uitvoeren in de week, zonder lessen te hoeven missen. De inflatie kon zo één van de vele verklaringen zijn voor de populariteit van online les volgen.

‘Ik moet heel vaak gebruik maken van mijn spaarrekening. Andere jaren was dit eerder uitzonderlijk’.

Verminderd mentaal welzijn

Ten derde werd vastgesteld dat heel wat studenten worstelden met stress en mentale problemen. Gemiddeld ervaarde 55% van de Antwerpse studenten stress, prestatiedruk of faalangst, maar er waren wel duidelijke genderverschillen. Vrouwen waren hier over het algemeen meer kwetsbaar voor dan mannen. Ook de factoren die de stressgevoelens opriepen, waren verschillend. Bij mannen ging het meer om stress omtrent school, terwijl het bij vrouwen om heel wat verschillende stressfactoren ging. Toch werd de stap naar hulpverlening in verhouding nog niet vaak gezet.

13% van de studenten zocht ooit al eens hulp. Mannen zochten sowieso minder snel hulp wanneer ze zich slecht voelen. Toch is het ook frappant dat van alle participanten slechts 40% van wie zich nooit goed in zijn vel voelt, ooit al de stap zette naar het vragen van hulp. De grootste drempel om hulp te vragen waren de lange wachttijden en de hoge kostprijs. Bovendien kon het erkennen van problemen aan zichzelf al een eerste obstakel vormen.

Conclusie

We eindigen met drie suggesties die een onderdeel konden zijn van een geïntegreerde aanpak. Allereerst wilden we blijven investeren in fysiek contact en ontmoetingsplaatsen. Lesopnames vormden een nuttig onderdeel in het geheel van een opleiding, maar mocht niet de norm worden. Er was nood aan interactie en plaatsen waar studenten konden studeren, praten of ontspannen. Dit moest mogelijk zijn, laagdrempelig en zonder druk om te consumeren.

Ten tweede was er ook meer vraag naar variatie in het ontspanningsaanbod, met bijvoorbeeld meer studentikoze activiteiten overdag, niet-alcohol gerelateerde activiteiten of activiteiten op de buitencampus. Wat betreft mentaal welzijn, was deze studie stilaan de zoveelste in de rij die aan de alarmbel trekt. Er zijn aanzienlijke groepen studenten die zich niet goed in hun vel voelden, sociale en academische componenten in het studentenleven speelden hier duidelijk een rol in en de weg naar ondersteuning werd niet altijd gevonden. Mentaal welbevinden was meer dan ooit bespreekbaar, maar gebruik maken van de bestaande dienstverlening bleek niet evident.

Onze derde aanbeveling was daarom ook om te evolueren tot een geïntegreerde aanpak waarbij “werken aan je welbevinden” niet langer als iets probleemoplossends gezien werd, maar als één van vele ingrediënten voor een gezonde levensstijl. Een gezonde levensstijl die nodig was in de veeleisende context die studenten ervaren, waar onderwijsinstellingen alsook andere organisaties voor studenten hun steentje aan konden bijdragen. In concreto veronderstelde een geïntegreerde aanpak dat beleidsinitiatieven zich niet beperkten tot de visie dat als er een probleem was, de diensten klaarstonden, maar ook pro-actief aan welbevinden werkten met alle studenten.

Over STAN

In 2013 lanceerde STAN de eerste grote kwantitatieve bevraging over het Antwerpse studentenleven. In de laatste editie van het Grote Antwerpse studentenonderzoek bestudeerden we de bredere leefwereld van Antwerpse studenten. Van les volgen en vrijetijdsbesteding in een post-covid tijdperk tot hun financiële zorgen en mentaal welzijn.

2012-2013
De Grote Studentenenquête: kwantitatief behoefte-en tevredenheidsonderzoek.

2015-2016
De Grote Studentenenquête: herhalingsonderzoek

2018-2019
Het Grote Antwerpse Studentenonderzoek: voor het eerst in samenwerking met studenten en professoren van de UAntwerpen, met als focus de identiteit en stadsbeleving van Antwerpse studenten en bijhorende noden. Vijf thema’s stonden centraal: mobiliteit, veiligheid, vrije tijd, diversiteit en voeding.

Warme ontmoetingsplaats

Wie ons goed kent, weet het: bij ons blijft het niet louter bij resultaten. Daarom lanceerden we inmiddels CABIN, een warme ontmoetingsplek voor studenten, een safer space in het verlengde van je thuis of kot. Een gemoedelijke omgeving waar sociale interactie, preventieve zelfzorg als onderdeel van een gezonde levensstijl, studeren en het delen van ideeën centraal staan.